Kennis

CAN bevordert de ontwikkeling van cellulaire agricultuur. Publiek toegankelijke kennis en onderwijs spelen daarin een cruciale rol. Zij kunnen helpen om barrières weg te nemen waar bedrijven tegenaan lopen. Het ontwikkelen en delen van kennis versnelt innovatie en opschaling en vormt de basis voor nieuwe patenten en start-ups. Net zo belangrijk is het opleiden van een generatie onderzoekers, specialisten en praktijkprofessionals die over de juiste kennis en vaardigheden beschikken om dit nieuwe terrein te ontginnen en te laten groeien. CAN investeert dan ook zowel in onderzoek als in de ontwikkeling van onderwijsprogramma’s op hogescholen en universiteiten.

Onderzoek Onderwijs Publicaties

Vorige Volgende

Over onderzoek

Onderzoek naar cellulaire agricultuur wordt door CAN versterkt door onderzoeksprogramma’s en tenure trackposities aan universiteiten en hogescholen in het zogenaamde kernprogramma.

Ook investeert CAN in onderzoeksfaciliteiten en organiseert open call-programma’s voor fundamenteel en toegepast onderzoek. Daarnaast verzorgt CAN regelmatig momenten waarbij de wetenschappelijke community bij elkaar kan komen om voortgang te delen en om mogelijkheden voor synergie te ontdekken.

Kernprogramma

Het onderzoek naar technische, economische en maatschappelijke aspecten van cellulaire agricultuur krijgt op de eerste plaats vorm in een kernprogramma aan universiteiten en hogescholen.

Het kernprogramma bestaat uit verschillende elementen:

Tenure trackposities

Bij Technische Universiteit Delft (TU Delft), Wageningen University & Research (WUR) en Universiteit Maastricht (UM) zijn drie assistent professor posities gecreëerd, met gekoppeld daaraan investeringen in onderzoeks-infrastructuur. Hierdoor krijgt het onderzoeksveld een langjarige borging. In TU Delft ligt de focus op celkweek, WUR focust op precisiefermentatie en MU op tissue engineering. Meer informatie: tenure trackposities.

Toegepast onderzoek

Bij Hogeschool Leiden, Zuyd Hogeschool en HAN University of Applied Sciences (HAN) is toegepast onderzoek gestart dat wordt geïntegreerd in het onderwijs. Ook hier heeft CAN – net als op de genoemde universiteiten – geïnvesteerd in een upgrade van de onderzoeksfaciliteiten.
Het praktijkgerichte onderzoek aan de hogescholen staat uitdrukkelijk open voor samenwerkingen met bedrijven of andere initiatieven die zich bezighouden met cellulaire agricultuur. Geïnteresseerden worden van harte uitgenodigd contact op te nemen met de betrokken kenniscentra en onderwijsgroepen.
Meer informatie en contactgegevens: toegepast onderzoek.

Onderzoeksplekken

Bij TU Delft, WUR en UM zijn twaalf PhD en vijf EngD projecten gecreëerd. Hier werken onderzoekers aan fundamenteel en toegepast onderzoek dat direct bijdraagt aan de opschaling en optimalisatie van nieuwe technologieën om alternatieve eiwitten te produceren. Ze buigen zich over thema’s als precisiefermentatie, eiwitstructuur en -functionaliteit, voedselveiligheid, bioprocesontwikkeling en de maatschappelijke en economische impact van cellulaire agricultuur. Er wordt gewerkt in multidisciplinaire onderzoeksgroepen, waarin biotechnologie, food engineering en sociale wetenschappen worden gecombineerd.
Bekijk hier de programma’s, betrokken PhD’s, EngD’s en professoren in het lopend onderzoek.

Resultaten

Een belangrijk resultaat van het kernprogramma is de opbouw van een sterke kennisbasis binnen Nederland op het gebied van cellulaire agricultuur. Trajecten hebben geleid tot publicaties in toonaangevende wetenschappelijke tijdschriften, nieuwe experimentele methoden voor eiwitproductie en verbeterde inzichten in de structurele en functionele eigenschappen van alternatieve eiwitten.

Promovendi spelen ook een sleutelrol in het opleiden van de volgende generatie specialisten. Veel van hen stromen na hun promotie door naar academische posities, start-ups in de sector of R&D-afdelingen van bedrijven die werken aan alternatieve eiwitten. Zo wordt kennis direct doorgegeven aan de verdere ontwikkeling van het ecosysteem rond cellulaire agricultuur.

Open onderzoeksprogramma’s

Naast het kernprogramma financiert CAN meerdere open calls voor fundamenteel en toegepast onderzoek die worden uitgevoerd door NWO

Deze programma’s maken het mogelijk om in te spelen op de laatste ontwikkelingen in het veld. Ook kunnen via de NWO calls partijen buiten de academische gemeenschap aansluiten in het onderzoek naar cellulaire agricultuur: de aanvragen worden door consortia gedaan die kunnen bestaan uit publieke en private partijen.

Eerste Call: toekenning

In maart 2026 kenden NWO en CAN 4,1 miljoen euro toe aan drie projecten voor de call Cellulaire Agricultuur – Op weg naar grotere schaal en lagere kosten. Het doel was kostenreductie en schaalvergroting te realiseren, specifiek in de onderzoekslijnen precisiefermentatie en kweekvlees. De drie projecten die gesteund worden zijn:

Upscaling Cultivated Meat Production via Cell Engineering (UP-CELL)
MeatUp – engineering the future of whole-meat cuts by biomanufacturing
FungCows: Fungal Cell Factories for generation of cow-free products

Meer informatie over deze projecten is te vinden op nwo.nl.

Tweede Call: in voorbereiding

De tweede Call for proposals is in voorbereiding en wordt waarschijnlijk in 2027 geopend. Input voor de onderzoekslijnen wordt actief bij de sector opgehaald.
Ideeën hierover kunnen worden gedeeld via ons contactformulier.

Community

Over onderwijs

CAN ondersteunt de ontwikkeling van cellulaire agricultuur in het Nederlandse onderwijs op mbo-, hbo- en wo-niveau, inclusief postdoctorale trajecten en zij-instromers.

CAN heeft tot doel gekwalificeerd talent op te leiden zodat aan de wetenschappelijke, technologische en praktische behoeften in de cellulaire agricultuur kan worden voldaan. Zo zorgen wij ervoor dat Nederland de leidende positie in onderzoek, innovatie en opleiding binnen de internationale cellulaire agricultuur-community behoudt. Door het ontwikkelen van modules, cursussen en beurzen ontstaat een nieuwe generatie onderzoekers, specialisten en praktijkprofessionals met de kennis en vaardigheden om bij te dragen aan de groei van deze sector. Dit doen we uiteraard niet alleen!

In samenwerking met diverse kennisinstellingen wordt het curriculum uitgebreid met nieuwe vakgebieden en interdisciplinaire benaderingen die relevant zijn voor celgebaseerde productietechnologieën. Ook wordt geïnvesteerd in onderwijsinfrastructuur en bijscholingsprogramma’s om het arbeidsprofiel binnen de sector te versterken.

Opleidingsmogelijkheden

CAN ontwikkelt, samen met tien onderwijspartners, opleidingen voor talent en kennis in cellulaire agricultuur.

Onderwijsprogramma’s

De eerste programma’s zijn gelanceerd.

Masters / MSc: Verschillende Masters zijn relevant voor studenten die zich willen specialiseren in onderwerpen die aansluiten bij cellulaire agricultuur. Wageningen University & Research (WUR), Technische Universiteit Delft (TUD) en Universiteit Maastricht (UM) bieden masterprogramma’s voor studenten, zoals Biotechnology, met Food Biotechnology als specialisatiemogelijkheid (WUR), Food Technology (WUR), Life Science and Technology binnen de faculteit Technische Natuurwetenschappen (TUD) en Biobased Materials (UM). Met WUR zijn drie vakken ontwikkeld die volledig en specifiek op cellulaire agricultuur focussen, gekozen door met name (maar niet exclusief) studenten Food Biotechnology en Food Science: 1. Precision Fermentation, 2. Cultivated Meat & Seafood 3. Becoming Food: Cellular Agriculture beyond the lab.
HBO: Wil je studeren aan het hbo, dan zijn met name de volgende opleiding van onze partners relevant: Applied Science (Zuyd Hogeschool), Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek (HAN) en Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek (Hogeschool Leiden).
Post-graduate Advanced Course “Cellular Agriculture – Precision fermentation and cultured meat” bij Biotech Delft is bedoeld voor professionals en onderzoekers of maatschappelijke organisaties die zich willen verdiepen in kweekvlees en precisiefermentatie, van cel- en bioreactorprocessen tot regelgeving en consumentacceptatie. De cursus sluit daarmee aan op de bredere onderwijsagenda rondom cellulaire agricultuur en ondersteunt de ontwikkeling van gekwalificeerd talent binnen dit snelgroeiende vakgebied.
MOOC Binnenkort wordt een Massive Open Online Course (een gratis online cursus die openstaat voor iedereen ter wereld) vormgegeven voor cellulaire agricultuur door de TUD in samenwerking met Universiteit Maastricht (MU).

Onderwijspartners

Met de onderstaande onderwijspartners bouwen we aan brede onderwijsprogramma’s.

Postgraduate:

Biotech Delft

Universiteiten:

HBO’s:

MBO’s:

Ook met mbo’s staat een samenwerking op stapel. We delen hier binnenkort meer over.

Gecultiveerd vlees

Er wordt hard gewerkt aan de opbouw van een sterke kennisbasis op het gebied van cellulaire agricultuur. Lopende trajecten hebben reeds geleid tot publicaties, nieuwe experimentele methoden voor eiwitproductie en meer inzicht in de structurele en functionele eigenschappen van alternatieve eiwitten.

Een overzicht van toonaangevende Nederlandse wetenschappelijke publicaties over gecultiveerd vlees:

Vergelijkende analyse van bioreactorontwerp en opschaling voor kweekvlees op basis van Monte Carlo-tijdschaalmodellering:
Comparative Analysis of Bioreactor Design and Scale‐Up for Cultivated Meat Using Monte Carlo‐Based Timescale Modeling (Brorens, 2026)
Microbiële hydrolysaten als bron van aminozuren in celkweekmedia voor cellulaire agricultuur:
Microbial Hydrolysates as Amino Acid Source in Cell Culture Media for Cellular Agriculture (Hoek, 2026)
Analyse van maatschappelijke en ecologische externe kosten (true cost assessment) van kweekvlees versus kip, varkensvlees en rundvlees in een Nederlandse context:
“External costs of locally produced cultivated meat compared with three conventional Dutch meat products” (CE Delft, 2025)
De belangrijkste Nederlandse levenscyclusanalyse (LCA) van kweekvlees op industriële schaal, inclusief scenario’s voor 2030 en een vergelijking met conventioneel vlees:
“Ex-ante life cycle assessment of commercial-scale cultivated meat production in 2030” (CE Delft, 2023)
Analyse van Europese regelgeving rond toelating, Novel Food-procedure en juridische barrières voor kweekvlees:
“Regulatory framework for cultured meat in the EU” (Wageningen University & Research, 2023)
Overzicht van LCA-studies en duurzaamheidsclaims, met nadruk op onzekerheden in energiegebruik en opschaling:
“Review and analysis of studies on sustainability of cultured meat” (Wageningen Food & Biobased Research, 2022)
De originele en eerste uitgebreide Nederlandse levenscyclusanalyse (LCA) op basis van primaire industriële data van kweekvleesbedrijven:
“LCA of cultivated meat: Future projections for different scenarios” (CE Delft, 2021)
Technisch-economische analyse van productie op industriële schaal, gekoppeld aan LCA-implicaties (kosten, schaalbaarheid, energie):
“TEA of cultivated meat: Future projections for different scenarios” (CE Delft, 2021)

Precisiefermentatie

Op gebied van precisiefermentatie zijn ook belangrijke stappen gezet.

Een overzicht van toonaangevende wetenschappelijke publicaties over precisiefermentatie:

Studie naar hoe via precisiefermentatie geproduceerde zuiveleiwitten interageren met plantaardige eiwitten en hoe dit voedselstructuren beïnvloedt:
“Hybrid gelation behaviour of precision fermentation-derived β-lactoglobulin with plant proteins from various sources and fractionation routes” (2026)
Ontwikkeling van een gestandaardiseerd datamodel voor precisiefermentatieprocessen en bioprocess-data binnen synthetische biologie:
“PREFER: An Ontology for the PREcision FERmentation Community” (2026)
Onderzoek naar hoe genetische modificatie via precisiefermentatie de structuur en functionaliteit van zuiveleiwitten verandert:
“Precision fermentation as a route to modify β-lactoglobulin structure through substitution of specific cysteine residues” (2023)
Een efficiënte methode om recombinant melkeiwit uit gist-gebaseerde precisiefermentatie te zuiveren en toepasbaar te maken voor voedsel:
“Food proteins from yeast-based precision fermentation: Simple purification of recombinant β-lactoglobulin using polyphosphate” (2024)
PhD-onderzoek naar ontwerp, productie en toepassing van melkproteïnen geproduceerd via precisiefermentatie:
“β-lactoglobulin by precision fermentation: Application-driven design and processing” (2024)

Team kennis en onderwijs

René Wijffels
Directeur Onderwijs
Prof. dr. ir. René H. Wijffels is hoogleraar Bioprocess Engineering aan Wageningen University & Research en een internationaal toonaangevend expert in biomassa-productie en bioprocessen. Hij leidt grootschalig toegepast onderzoek in nauwe samenwerking met de industrie en is wetenschappelijk directeur van de pilotfaciliteit AlgaePARC. Bij CAN zet René zich in om cellulaire agricultuur stevig te verankeren in onderwijs en kennisontwikkeling.

Marcel Ottens
Directeur Onderzoek
Prof. dr. ir. Marcel Ottens is hoogleraar Bioprocess Engineering aan Technische Universiteit Delft en een leidende stem op het gebied van bioprocessen en opschaling. Als bestuurslid van CAN speelde hij een sleutelrol bij het tot stand komen van het nationale Groeifondsprogramma voor cellulaire agricultuur. Binnen CAN zet Marcel zich in voor het versterken van onderzoek, opschaling en financiering van de sector.

Chantal Christis
Programma Coördinator Onderwijs & Onderzoek
Chantal Christis werkt op het snijvlak van academie, industrie en sectorontwikkeling. Zij is Programma Coördinator Onderwijs en Onderzoek voor cellulaire agricultuur bij de Technische Universiteit Delft en vanuit die rol gedetacheerd bij CAN. Met haar achtergrond in industriële biotechnologie, R&D-management en business development verbindt en activeert Chantal kennisinstellingen en bedrijven om samen de cellulaire-agricultuursector in Nederland vorm te geven.

Klankbordgroep kennis en onderwijs

Krist V. Gernaey
Sinds 2013 werkt Krist Gernaey aan de Technische Universiteit van Denemarken. Als professor in industriële fermentatie technologie (“de Novozymes professor”) is hij verbonden aan het Department of Chemical and Biochemical Engineering.

Marianne Ellis
Marianne Ellis is hoogleraar BioProcess & Tissue Engineering aan University of Bath (VK). Haar baanbrekende onderzoek focust op het ontwerpen van duurzame bioprocessen voor cellulaire agricultuur en weefselkweek.

Marcel Wubbolts
Marcel Wubbolts is Chief Technology Officer (CTO) van Vivici, waar hij zich richt op de ontwikkeling van duurzame, diervrije zuivelproteïnen via precisiefermentatie.

Diane Visser
Diane Visser is Vice President of Sustainability bij Corbion, waar ze de ontwikkeling van de langetermijnstrategie, ambities en doelstellingen op het gebied van duurzaamheid leidt en de uitvoering ervan aanstuurt.

Peter Verstrate
Peter Verstrate is voedseltechnoloog, medeoprichter en Chief Product Officer van Mosa Meat. Samen met Mark Post schreef hij geschiedenis door in 2013 ’s werelds eerste kweekvleesburger te presenteren.

Vragen over kennisontwikkeling

Wat zijn de doelen van het onderzoek?

CAN bouwt met ondersteuning van onderzoek aan een sterk, publiek toegankelijk, kennisnetwerk in Nederland. Daarbij gaat het niet alleen om kennisverwerving en initiëren van nieuwe onderzoeksgroepen, maar ook om het verbinden en versterken van bestaande groepen. Het onderzoek is zowel fundamenteel, toegepast als praktijkgericht. Door het genereren van publieke kennis worden bottlenecks voor de sector aangepakt en nieuwe bedrijvigheid aangejaagd en de positie van bestaande bedrijven versterkt.

Hoe blijf ik op de hoogte van onderzoek?

Er zijn verschillende opties om up-to-date te blijven:

Publicaties worden gedeeld op de website en via andere communicatiekanalen van CAN:
Schrijf je in voor de nieuwsbrief. Volg ons op LinkedIn.
Op het jaarlijks CAN Science Event voor CellAg wetenschappers aan universiteiten en hogescholen wordt kennis met elkaar gedeeld.
Op de jaarlijkse CANference wordt nieuw onderzoek gepresenteerd en is er ruimte voor ontmoetingen tussen onderzoekers.

Hoe kom ik in contact met wetenschappers in dit veld?

Heb je specifieke vragen of ideeën? Je kunt wetenschappers zelf benaderen met samenwerkingsvoorstellen. Zie voor contacten: lopend onderzoek en praktijkgericht onderzoek.
Algemene vragen of ideeën kunnen aan het team van CAN worden gesteld via het contactformulier.

Meer vragen

Nieuws
brief

Blijf op de hoogte.

Inschrijven nieuwsbrief

Meer nieuws

Kennis

Onderzoek naar cellulaire agricultuur wordt door CAN versterkt door onderzoeksprogramma’s en tenure trackposities aan universiteiten en hogescholen in het zogenaamde kernprogramma.

Het onderzoek naar technische, economische en maatschappelijke aspecten van cellulaire agricultuur krijgt op de eerste plaats vorm in een kernprogramma aan universiteiten en hogescholen.

Het kernprogramma bestaat uit verschillende elementen:

Tenure trackposities

Toegepast onderzoek

Onderzoeksplekken

Resultaten

Naast het kernprogramma financiert CAN meerdere open calls voor fundamenteel en toegepast onderzoek die worden uitgevoerd door NWO

Eerste Call: toekenning

Tweede Call: in voorbereiding

Neem deel aan de community

We bouwen aan een stevig internationaal netwerk en organiseren regelmatig events om de academische community in cellulaire agricultuur met elkaar in contact te laten komen.

CAN ondersteunt de ontwikkeling van cellulaire agricultuur in het Nederlandse onderwijs op mbo-, hbo- en wo-niveau, inclusief postdoctorale trajecten en zij-instromers.

CAN ontwikkelt, samen met tien onderwijspartners, opleidingen voor talent en kennis in cellulaire agricultuur.

Onderwijsprogramma’s

Onderwijspartners

Er wordt hard gewerkt aan de opbouw van een sterke kennisbasis op het gebied van cellulaire agricultuur. Lopende trajecten hebben reeds geleid tot publicaties, nieuwe experimentele methoden voor eiwitproductie en meer inzicht in de structurele en functionele eigenschappen van alternatieve eiwitten.

Een overzicht van toonaangevende Nederlandse wetenschappelijke publicaties over gecultiveerd vlees:

Op gebied van precisiefermentatie zijn ook belangrijke stappen gezet.

Een overzicht van toonaangevende wetenschappelijke publicaties over precisiefermentatie:

Team kennis en onderwijs

Klankbordgroep kennis en onderwijs

Vragen over kennisontwikkeling

Nieuws
brief

Let’s connect

Kennis

Onderzoek naar cellulaire agricultuur wordt door CAN versterkt door onderzoeksprogramma’s en tenure trackposities aan universiteiten en hogescholen in het zogenaamde kernprogramma.

CAN ondersteunt de ontwikkeling van cellulaire agricultuur in het Nederlandse onderwijs op mbo-, hbo- en wo-niveau, inclusief postdoctorale trajecten en zij-instromers.

Er wordt hard gewerkt aan de opbouw van een sterke kennisbasis op het gebied van cellulaire agricultuur. Lopende trajecten hebben reeds geleid tot publicaties, nieuwe experimentele methoden voor eiwitproductie en meer inzicht in de structurele en functionele eigenschappen van alternatieve eiwitten.

Een overzicht van toonaangevende Nederlandse wetenschappelijke publicaties over gecultiveerd vlees:

Team kennis en onderwijs

Klankbordgroep kennis en onderwijs

Vragen over kennisontwikkeling

Nieuws brief

Nieuws
brief